ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Απόσταξη κρίσης και ολική αφαίρεση φορτίου: δύο «δώρα» του COVID-19

  01/07/2020

Του Ντίνου Στεργίδη

Ευεργετικά για την αγορά οίνου κρίνονται από τους φορείς του κλάδου τα πρόσφατα μέτρα που έλαβε το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης εν όψει του φετινού τρύγου εξαιτίας της πανδημίας. 

Το ΥΠΑΑΤ προτείνει στον κλάδο του κρασιού δύο άξονες παρέμβασης: ο πρώτος στοχεύει στη μείωση των αποθεμάτων και ο δεύτερος στη μείωση της φετινής παραγωγής.

Aπώτερος στόχος του υπουργείου, αλλά και όλου του αμπελοοινικού κλάδου, είναι να συγκρατηθούν οι τιμές κρασιών και σταφυλιών ώστε να στηριχθούν οι οινοποιοί και οι αμπελουργοί.

SPAIN TANKSΟ πρώτος άξονας παρέμβασης είναι και ο πιο σημαντικός: είναι η απόσταξη των αδιάθετων αποθεμάτων κρασιού που βρίσκονται στις δεξαμενές οινοποιείων. Πρόκειται για κρασιά μέτριας και χαμηλής ποιότητας που βρίσκονται ακόμα στις δεξαμενές των οινοποιείων και για τα οποία η καλύτερη κατάληξη είναι η… ευθανασία. Όπως χαρακτηριστικά δηλώνει γνωστός οινοποιός, «τα κρασιά που περισσεύουν καταπιέζουν την αγορά και δημιουργούν πρόβλημα».

Η αλήστου μνήμης «υποχρεωτική απόσταξη» της ΕΟΚ εφαρμοζόταν κατά κόρον σε όλη την Ευρώπη επί εποχής «λιμνών του κρασιού» και «βουνών βουτύρου» (wine lakes and butter mountains), στα τέλη της δεκαετίας του 1970, όταν οι επιδοτήσεις του αγροτικού τομέα είχαν οδηγήσει σε υπερπαραγωγή διαφόρων προϊόντων και στρεβλώσεις της αγοράς. Έκτοτε η απόσταξη έχει εγκαταλειφθεί ως μέθοδος ρύθμισης της αγοράς, αν και επιστρέφει που και που ως «απόσταξη κρίσης». Προφανώς τέτοιες είναι οι φετινές αποστάξεις, που θα αποζημιώσουν με 25 εκατ. ευρώ διάφορους οινοποιούς σε όλη τη χώρα.

Ο δεύτερος άξονας παρέμβασης είναι πιο πρωτότυπος και εφαρμόζεται για πρώτη φορά στη χώρα μας. Είναι η επιδότηση του «πράσινου τρύγου», δηλαδή της πρώιμης συγκομιδής σταφυλιών ή, για να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, την καταστροφή του καρπού προτού ωριμάσει, ώστε να μειωθεί η παραγωγή του 2020. Ο επίσημος όρος είναι «ολική αφαίρεση φορτίου» και είναι πιο σωστός και ακριβής από τον «πράσινο τρύγο» (που χρησιμοποιείται σε όλα τα Μέσα) και ο οποίος αναφέρεται σε μία διαδεδομένη και εδραιωμένη πρακτική που αφορά ελάφρυνση φορτίου με στόχο την ποιοτική βελτίωση του καρπού. Εδώ η κυβέρνηση υπόσχεται 2 εκατ. ευρώ σε όσους μπουν στην επίπονη γραφειοκρατικά διαδικασία να πετάξουν τα σταφύλια τους μέσα στις αμέσως επόμενες εβδομάδες.

Κύριος στόχος και των δύο παρεμβάσεων είναι η εξομάλυνση της αγοράς οίνου, η οποία έχει απορρυθμιστεί λόγω της πανδημίας για δύο βασικούς λόγους. Καταρχάς, τα αποθέματα του 2019 (και προηγούμενων, ενδεχομένως, ετών για ελάχιστα όμως οινοποιεία ―να θυμίσουμε πως πέρυσι τέτοια εποχή επικρατούσε πανικός πως δεν δεν θα φτάσει το κρασί για να καλύψει τις ανάγκες της αγοράς), θα λειτουργήσουν αρνητικά στις τιμές πώλησης των σταφυλιών της φετινής εσοδείας, οι οποίες κινδυνεύουν με κατάρρευση. Αυτό, για την Ελλάδα, όπου η αμπελοκαλλιέργεια θεωρείται γενικώς μία ελάχιστα προσοδοφόρα δραστηριότητα, είναι καταστροφικό. Όλοι οι οινοποιοί, μικροί και μεγάλοι, ιδιώτες και συνεταιριστές προσπαθούν εδώ και χρόνια να διατηρήσουν, όσο μπορούν, τις τιμές αγοράς σε ένα ανεκτό για τους αμπελουργούς επίπεδο ώστε να συνεχίσει να υπάρχει ελληνικός αμπελώνας (ο οποίος παρόλα αυτά συρρικνώνεται διαρκώς).  Άρα, τόσο η ολική αφαίρεση φορτίου (προφανώς από τους λιγότερο περιζήτητους αμπελώνες) όσο και η απόσταξη αδιάθετων οίνων θα λειτουργήσουν ευεργετικά στη συγκράτηση των τιμών αγοράς σταφυλιών της φετινής εσοδείας σε ανεκτά επίπεδα.

Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα του κλάδου είναι η κατάρρευση, φέτος, του τουρισμού και ειδικά του μαζικού τουρισμού. Τόσο οι χιλιάδες φτηνές ταβέρνες ανά την επικράτεια, όσο και οι μεγάλες «all-inclusive» μονάδες, απορροφούν κάθε χρόνο χιλιάδες λίτρα φτηνού κρασιού, που φέτος έχει μείνει αδιάθετο και που, με τον όγκο του και μόνο, απειλεί την ομαλή λειτουργία της «κανονικής» αγοράς: αν δεν αποσταχθεί νόμιμα θα αποσταχθεί παράνομα, ενώ ταυτόχρονα θα διοχετεύεται στην αγορά με διάφορους τρόπους ―π.χ. χωρίς τιμολόγια― δημιουργώντας τεράστια προβλήματα.

Τα οινοποιεία που θα κάνουν χρήση της απόσταξης κρίσης είναι κυρίως τα οινοποιεία εκείνα που ειδικεύονται στην παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων κρασιού το οποίο πωλούν σε μορφή χύμα σε άλλα οινοποιεία ή το συσκευάζουν σε ασκούς και σε μεταλλικά βαρέλια για μεγάλους πελάτες, οι οποίοι με τη σειρά τους το διαθέτουν στους καταναλωτές ως ανώνυμο, μη-τυποποιημένο προϊόν. Εκτιμάται πως τελικά θα οδηγηθούν στην απόσταξη γύρω στους 30.000 τόνους κρασί.

Ενδεικτικά αναφέρουμε πως οι τιμές απόσταξης που συζητείται ότι έχει ορίσει το υπουργείο είναι 0,48€/lt για τους επιτραπέζιους οίνους των 12°, 0,55-0,57€/lt για τους ΠΓΕ (Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης) και 0,75€/lt για τους ΠΟΠ (Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης), ανεξαρτήτως αλκοολικού τίτλου. Εκτιμάται πως το 95% των οίνων που θα οδηγηθούν στην απόσταξη θα προέλθουν από τη πιο χαμηλή, ποιοτικά, κατηγορία των «επιτραπέζιων οίνων», δηλαδή οίνων δίχως γεωγραφική ένδειξη.

Η έκτακτη απόσταξη του 2020 αφορά μόνο νομίμως παραχθέντα κρασιά της εσοδείας 2019, βεβαιωμένα με τις δηλώσεις παραγωγής και συγκομιδής που έχουν ήδη υποβληθεί.