ΑΠΟΨΕΙΣ

ΚΕΟΣΟΕ: Τι συνέβη και τι μέλλει γενέσθαι στον αμπελοοινικό κλάδο λόγω Covid-19

  02/10/2020

του Παρασκευά Κορδοπάτη

 

winemask_1.jpgΚατ’ αρχάς να δηλώσουμε πως επικροτούμε την καμπάνια «Save Vintage 2019», που είναι ομολογουμένως μία καινοτόμος ιδέα την οποία ελπίζουμε να έχει αγκαλιάσει το καταναλωτικό κοινό. Διότι είναι γεγονός πως οι κλάδοι του τουρισμού (φιλοξενίας) και της εστίασης, έχουν σήμερα πληγεί έντονα από την πανδημία. Οι κλάδοι αυτοί λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία με εκείνον του κρασιού, αφού μέσω του τουρισμού και της εστίασης καταναλώνεται ένα μεγάλο ποσοστό των ελληνικών οίνων. Για τον τουριστικό κλάδο, όπου επικράτησε τελικά το λιγότερο αισιόδοξο σενάριο, αρκεί να επισημάνουμε ότι ακόμα και αυτή η Σαντορίνη είχε κάμψη της τάξης του 84%. Στη δε εστίαση, τα περιοριστικά μέτρα θέτουν ήδη σε κίνδυνο μέχρι και τη βιωσιμότητα χιλιάδων επιχειρήσεων. Μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι η πανδημία επηρεάζει έντονα και τον ψυχολογικό παράγοντα. Παρατηρείται, έτσι, γενικότερη μείωση της καταναλωτικής δαπάνης και αύξηση της τάσης για αποταμίευση.

 

Οι επιπτώσεις σε οινοποιούς και αμπελουργούς

Αυτόματα, τα οινοποιεία υφίστανται άμεσες επιπτώσεις εξαιτίας της μείωσης της κατανάλωσης, με αντίκτυπο στον κύκλο εργασιών τους. Επιπτώσεις που έχουν αλυσιδωτές αρνητικές επιδράσεις ακόμη και στη διεξαγωγή του φετινού τρυγητού. Δεν είναι υπερβολή να τονισθεί η κρισιμότητα της σημασίας της φετινής συγκομιδής σταφυλιών. Η παρατηρούμενη μείωση των τιμών τους θα έχει διαχρονικές επιπτώσεις και για τις επόμενες περιόδους, διότι στη χώρα μας έχει διαπιστωθεί πως οι τιμές δύσκολα επανέρχονται στα προηγούμενα επίπεδα από τη μια χρονιά στην άλλη, εφόσον πέσουν. Επίσης, βέβαιο είναι ότι μία μείωση τιμών θα εντείνει τις τάσεις εγκατάλειψης της αμπελοκαλλιέργειας, ειδικά των εκμεταλλεύσεων που βρίσκονται σε οριακό κατώφλι βιωσιμότητας και, δυστυχώς, αφορούν μεγάλο αριθμό.

 

Ο ιδιαίτερος ρόλος των Συνεταιρισμών

Σε αυτό το πλαίσιο, σκόπιμο είναι η φετινή συγκομιδή να μην αντιμετωπισθεί  αποκλειστικά με τους οικονομικούς όρους της προσφοράς και της ζήτησης. Αλλά και με όρους διατήρησης και επάρκειας των διαθέσιμων πόρων του τομέα και για τις επόμενες χρονιές, πράγμα που οδηγεί τη συντριπτική πλειονότητα των οινοποιητικών συνεταιρισμών να καταβάλλουν για τη συγκομιζόμενη από τα μέλη τους σταφυλική παραγωγή τις ίδιες τιμές με το 2019. Κοινός παρονομαστής της απόφασης αυτής είναι ότι οι συνεταιρισμοί, ως οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας, πρέπει φέτος να βοηθήσουν τους αμπελουργούς παραγωγούς–μέλη τους, προκειμένου να παραμείνουν στην καλλιέργεια. Να αντέξουν στην κρίση και να κερδίσουν χρόνο, αναμένοντας την εξισορρόπηση της αναμφισβήτητα δύσκολης κατάστασης την επόμενη χρονιά.

Εξαιρετικά σημαντικό είναι, τη χρονική αυτή συγκυρία, να αναδειχθεί και πάλι η αξία του «συνεταιρίζεσθαι», με βάση την αυτοβοήθεια και την αλληλεγγύη. Αφού έστω και με πρόσκαιρη ζημία, οι συνεταιρισμοί στηρίζουν ουσιαστικά τα μέλη τους. Αξιοσημείωτο είναι δε πως αρκετοί οινοποιητικοί συνεταιρισμοί με τους οποίους επικοινώνησε η ΚΕΟΣΟΕ δεν έχουν την πρόθεση να κλείσουν τις πόρτες τους και σε αμπελουργούς που δεν είναι μέλη τους. Σκοπός τους είναι να βοηθήσουν περαιτέρω την αμπελοοινική οικονομία της ευρύτερης περιοχής τους.

 

Ανεπαρκή τα υφιστάμενα μέτρα

Με την εμφάνιση του κορονοϊού στην Ελλάδα, η ΚΕΟΣΟΕ κινητοποιήθηκε έγκαιρα, από το τελευταίο κιόλας δεκαήμερο του περασμένου Μαρτίου, ώστε να ληφθούν άμεσα και προληπτικά μέτρα αντιμετώπισης των επιπτώσεων από την Covid-19. Οι παρεμβάσεις της προς τους υπουργούς Εργασίας, Οικονομικών και κυρίως Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ήταν καθοριστικές. Τελικά, οι ΚΑΔ των οινοποιείων εντάχθηκαν στους ΚΑΔ των πληγμένων επιχειρήσεων. Εισακούσθηκαν δε οι προτάσεις της ΚΕΟΣΟΕ για την ενεργοποίηση έκτακτων μέτρων, που προβλέπονται από την ΚΟΑ Οίνου και ειδικότερα η ενεργοποίηση του άρθρου 219 που αφορά τη διατάραξη της αγοράς και τη χρήση του αποθεματικού. Δυστυχώς, όμως, τα εξειδικευμένα μέτρα που υιοθετήθηκαν τελικά σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής χαρακτηρίστηκαν ανεπαρκή από όλους τους ευρωπαϊκούς φορείς, αφού δεν διατέθηκε επιπλέον προϋπολογισμός για τον ευρωπαϊκό τομέα οίνου. Παρότι, σύμφωνα και με την ακριβή περιγραφή της Commission, θεωρήθηκε από τους σφοδρότατα πληγέντες κλάδους.

 

Η γραμμή άμυνας

Από τα μέτρα που υιοθετήθηκαν και αφορούσαν την ολική αφαίρεση φορτίου (που αναφέρεται συνήθως ως πρώιμος ή πράσινος τρύγος), την απόσταξη κρίσης και την ιδιωτική αποθεματοποίηση οίνων, η χώρα μας εφάρμοσε τα δύο πρώτα, με σχετική μόνο επιτυχία όσον αφορά το πρώτο. Το δεύτερο μέτρο θεωρούμε πως συμβάλλει στη μερική εξισορρόπηση του κλάδου, αφού αποσύρονται από την αγορά 34.000 τόνοι οίνου με προϋπολογισμό €20,5 εκατ.

Βέβαια, προκειμένου τα μέτρα αυτά να μην λειτουργήσουν αποσπασματικά, η ΚΕΟΣΟΕ θεωρεί και έχει ζητήσει τη χορήγηση άτοκων ή εξαιρετικά χαμηλότοκων δανείων, για τα οινοποιεία που θα εξαγοράσουν τη φετινή σταφυλική παραγωγή στα περσινά επίπεδα τιμών. Σκοπός είναι η ανάσχεση της πτώσης των τιμών αυτών. Παράλληλα, για να ενισχυθεί ο πρωτογενής τομέας, η ΚΕΟΣΟΕ ενεργεί ώστε η αμπελοκαλλιέργεια σταφυλιών οινοποιίας να ενταχθεί στο προσωρινό μέτρο στήριξης μέσω των αδιάθετων κονδυλίων του ΠΑΑ (έκτακτη ενίσχυση έως €7.000 σε κάθε αγρότη –το περίφημο «7χίλιαρο»).

 

Προς επανάληψη των μέτρων και το 2021

Σημαντικό είναι, επίσης, ο κλάδος να πληροφορηθεί ότι ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων συμφώνησε σε πρόταση της ΚΕΟΣΟΕ για παρέμβασή του στο Συμβούλιο υπουργών, ώστε να ενεργοποιηθεί εκ νέου το μέτρο της απόσταξης κρίσης και για το 2021, εφόσον η αγορά οίνου δεν ανακάμψει και να επαναληφθεί το μέτρο της ολικής αφαίρεσης φορτίου. Τα αιτήματα θα οριστικοποιηθούν έως το Μάιο του 2021, ώστε οι αμπελουργοί να είναι σε θέση να τα αξιοποιήσουν.

 

Η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση

Είναι προφανές ότι οι επιπτώσεις της πανδημίας μόνο να μετριασθούν είναι δυνατόν και όχι να εξαλειφθούν, με καθοριστικό παράγοντα το βάθος χρόνου αντιμετώπισής τους. Ένα ισχυρό αντίδοτο στην κατεύθυνση του μετριασμού των επιπτώσεων, το οποίο πρέπει να αξιοποιήσουμε, είναι η υλοποίηση Προγραμμάτων Προβολής – Προώθησης Οίνων στις Τρίτες Χώρες, αλλά και (κυρίως) στην εσωτερική αγορά, δηλαδή αυτή των χωρών της Ε.Ε. και βέβαια στη χώρα μας.

Τα προγράμματα αυτά έχουν γίνει ελκυστικά, αφού χρηματοδοτούν το σύνολο σχεδόν του προϋπολογισμού και το ΥΠΑΑΤ οφείλει να σταθεί αρωγός σε αυτή την προσπάθεια. Η αναγκαιότητα αυτή είναι αδήριτη και εξαιτίας του γεγονότος ότι τα μεγέθη του 2019 δεν συνέχισαν την θετική τους πορεία. Αν και η παραγωγή οίνων ήταν εξαίρετη, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ που επεξεργάσθηκε η ΚΕΟΣΟΕ, η κατανάλωση οίνου παρουσίασε πτώση της τάξης του 14,25% (τα τρία τελευταία χρόνια παρουσίασε επίσης πτώση κατά 29,36%), τα αποθέματα οίνου παρουσίασαν αύξηση κατά 17,88% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, οι εισαγωγές οίνων αυξήθηκαν κατά 40% σε αξία και 35% σε ποσότητα και οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 3,73% σε αξία και 12,74% σε ποσότητα.

Για όσους γνωρίζουν τα μεγέθη αυτά, η κάμψη της κατανάλωσης και των εξαγωγών δικαιολογείται εν μέρει από την απουσία προγραμμάτων προβολής/προώθησης τύπου «generic», που υλοποιεί η Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Αμπέλου και Οίνου (ΕΔΟΑΟ). Μια εξέλιξη που πρέπει να προβληματίσει πρώτο από όλους το υπουργείο Αγροτικής Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και να ενισχύσει τις δράσεις προβολής των εθνικών φορέων οίνου.

Το ελληνικό κρασί έχει αποκτήσει πλέον μια τεράστια δυναμική στις αγορές, η οποία όχι μόνο πρέπει να σταθεροποιηθεί, αλλά να ενισχυθεί, αφού το ίδιο το προϊόν, το ανθρώπινο δυναμικό και τα εργαλεία επικοινωνίας αποτελούν σήμερα ισχυρό όπλο για την απόκτηση μεγαλύτερων μεριδίων στις ευρωπαϊκές και στις υπόλοιπες διεθνείς αγορές.  

 

Μια πρώτη επαφή με την εσοδεία 2020

Τέλος, μηνύματα που στέλνουν οινοποιεία σχετικά με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά και τον όγκο της φετινής συγκομιδής περιγράφουν πως το 2020 έχει χαρακτηριστικά εξαιρετικής παραγωγής. Στις περισσότερες δε περιπτώσεις αυξητικές είναι οι τάσεις ως προς τον όγκο, με εξαίρεση την Αχαΐα, τη Νεμέα, την Κεφαλονιά και τη Λήμνο. Τόσο οι ασθένειες στον αμπελώνα, όσο και η επίδραση ακραίων καιρικών φαινομένων είχαν τοπικό χαρακτήρα και δεν επηρεάζουν αισθητά ούτε τον όγκο παραγωγής, ούτε την ποιότητα των σταφυλιών. Το γεγονός αυτό εμπεριέχει μια νότα αισιοδοξίας, αφού οι καταναλωτές θα μπορέσουν να απολαύσουν τους εξαίρετους γευστικούς χαρακτήρες των ελληνικών ποικιλιών και από τη φετινή εσοδεία.