ΠΟΡΤΡΕΤΑ

Συνέντευξη του Γιώργου Σκούρα, Προέδρου του Συνδέσμου Ελληνικού Οίνου

  09/07/2020

skouras

Οι οινοποιοί είναι φιλοσοφημένοι άνθρωποι και δεν πτοούνται εύκολα από τις κρίσεις. Έχουν μάθει να αντιμετωπίζουν χαλάζια, παγετούς, καύσωνες και… κακοπληρωτές. Γενικώς, έχουν μία μακροπρόθεσμη θεώρηση των πραγμάτων που προέρχεται από το γεγονός ότι η δημιουργία μιας αμπελοοινικής εκμετάλλευσης (αμπελώνας/οινοποιείο/εμφιαλωτήριο) είναι μία ιδιαίτερα μακρόχρονη διαδικασία. Όταν φυτεύεις ένα αμπέλι με την προοπτική να πάρεις τον πρώτο ―φτωχό ποιοτικά― καρπό σε τρία χρόνια, και εύχεσαι σε 15 χρόνια ο αμπελώνας σου να έχει μπει σε κανονική λειτουργία με την ελπίδα πως θα πάρεις το μάξιμουμ της ποιότητας των σταφυλιών σε 30 με 40 χρόνια, μαθαίνεις να κάνεις υπομονή. Όταν πατάς ένα κόκκινο σταφύλι φέτος για να το κυκλοφορήσεις εμφιαλωμένο κρασί μετά από 2-3 χρόνια και στη συνέχεια περιμένεις άλλους 5-6 μήνες για να πληρωθείς, μαθαίνεις να βλέπεις τα χρήματα αλλιώς.

Με άλλα λόγια, οι οινοποιοί δεν ζουν «μέρα με τη μέρα» και γι’ αυτό έχουν διαμορφώσει μία «στωικότητα» στην οικονομική τους συμπεριφορά που εντυπωσιάζει. Καθ’ όλη τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης 2009-2019, το κρασί ήταν από τους λίγους κλάδους της εθνικής οικονομίας που άντεξε, γιατί προσαρμόστηκε αντικαθιστώντας την πληγωμένη εσωτερική αγορά με εκείνη του τουρισμού και τις εξαγωγές. Μάλιστα στα 10 χρόνια της κρίσης είναι ζήτημα αν πτώχευσε έστω και ένα οινοποιείο συνέπεια της κρίσης.

Ο Covid-19, όμως, είναι μία άλλη ιστορία. Εμφανίστηκε τη χειρότερη δυνατόν στιγμή και αφορά όλον τον πλανήτη. Χτύπησε το κρασί ύπουλα, πολύπλευρα και παρατεταμένα· για πρώτη φορά οι οινοποιοί ―όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά όλου του πλανήτη― δείχνουν αμήχανοι και απελπισμένοι. Απάντηση στο μεγάλο ερώτημα, «πότε θα λήξει η πανδημία», δεν υπάρχει. Όλοι κάνουν υπομονή κι όποιος αντέξει.

Το SaveVintage2019 ζήτησε από τον οινοποιό και πρόεδρο του Συνδέσμου Ελληνικού Οίνου, Γιώργο Σκούρα, να τοποθετηθεί επάνω στις βασικές εξελίξεις που απορρέουν από την πανδημία. Ο κ. Σκούρας, που δεν συνηθίζει να βλέπει τα πράγματα… σκούρα, τοποθετείται εδώ συγκρατημένα. Μία «συγκρατημένη αισιοδοξία» που δεν καθησυχάζει, αλλά είναι σίγουρα πιο ευπρόσδεκτη από την πλήρη απελπισία.

 

Ποιες προβλέπετε να είναι για το ελληνικό κρασί, μέχρι το τέλος του χρόνου, οι τρεις πιο σημαντικές επιπτώσεις της πανδημίας;

Πόσο δύσκολο είναι να μιλάς για το μέλλον αυτή τη στιγμή! Η πρώτη σίγουρη επίπτωση θα είναι η σημαντική μείωση των πωλήσεων, που αποκλείεται να διορθωθεί μέχρι τέλος του χρόνου με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Η δεύτερη επίπτωση, που μπορεί να μάς κάνει κακό αλλά ίσως, μεταγενέστερα, καλό είναι ότι πολλά ελληνικά κρασιά θα πουληθούν χρονικά πολύ αργότερα και ποιοτικά πολύ ωριμότερα. Εννοείται πως θα περισσέψουν κρασιά. Η τρίτη, είναι μία επίπτωση που ήδη την βλέπουμε και αφορά τις ελληνικές εξαγωγές κρασιού. Αυτές τις μέρες η παγκόσμια αγορά διακινεί τα κρασιά εκείνα που ήδη βρίσκονται στις λίστες της και δεν ανοίγει τη βεντάλιά της σε καινούργια κρασιά. Επίσης, προσπαθεί να διακινήσει κρασιά γνωστά, με επώνυμη ζήτηση και να μειώσει όσο μπορεί τα προσφερόμενα είδη. Αυτό θα είναι επιβλαβές για το ελληνικό κρασί το οποίο ακόμα παραμένει σχετικά άγνωστο και όχι πρώτο στις προτιμήσεις της παγκόσμιας αγοράς. 

 

Πολύς λόγος έχει γίνει για την απόσταξη κρίσης. Είναι ένα μέτρο που θα ωφελήσει κατά κύριο λόγο κάποια οινοποιεία ή το σύνολο του κλάδου;

Η απόσταση κρίσης! Εδώ λέμε, ακόμα μια φορά, ευτυχώς που είμαστε μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ευτυχώς που υπήρξαν πόροι από αυτήν και βεβαίως συμπληρώθηκαν, όσο γινόταν, από τον κρατικό προϋπολογισμό.  Η απόσταξη κρίσης είναι πολύ σημαντική. Ουσιαστικά πρόκειται για απόσταξη για την παραγωγή οινοπνεύματος βιομηχανικής χρήσης με την οποία ρυθμίζεται η αγορά ως εξής: αδειάζουν οι δεξαμενές των οινοποιείων από το πλεονάζον κρασί, οι οινοποιοί εισπράττουν σίγουρα λιγότερα χρήματα αλλά ικανά για να πληρώσουν τις παλιές τους υποχρεώσεις και παράλληλα να προετοιμαστούν για την υποδοχή του καινούργιου τρύγου. Αντιλαμβάνεστε τι θα γινόταν εάν δεν είχαμε πού να βάλουμε τα νέα μας κρασιά: θα κρέμονταν τα σταφύλια στα αμπέλια, αδιάθετα, και θα κατρακυλούσαν οι τιμές τους. Μετά θα κατρακυλούσαν και οι τιμές των κρασιών… Άρα η απόσταξη είναι ένα σημαντικό μέτρο για την προστασία και την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς. Αυτή είναι η ωφέλεια· ωφέλεια γενική για όλα τα οινοποιεία, μικρά ή μεγάλα, συμμετέχουν ή δεν συμμετέχουν στο μέτρο της απόσταξης. 

 

Η κρίση είναι παγκόσμια και πλήττει με τον ίδιο περίπου τρόπο όλους τους οινοπαραγωγούς της υφηλίου. Έχετε παραδείγματα εθνικών ή περιφερειακών ενώσεων από άλλες χώρες, που να έλαβαν καινοτόμα μέτρα αντιμετώπισης της κρίσης που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και στη χώρα μας;

Καινοτόμα μέτρα και μάλιστα σε περιφερειακά η εθνικά επίπεδα; Δύσκολο! Δεν έχουμε δει κάτι πραγματικά οργανωμένο να συντελείται και πώς να γίνει, άλλωστε, αφού τα lockdown έφεραν δυσκολίες στη φυσική επικοινωνία των ανθρώπων. Αν εξαιρέσουμε κάποιες καμπάνιες που έγιναν κυρίως σε σούπερ μάρκετ και σε eShop, δεν είδαμε κάτι άλλο καινοτόμο και ομαδικό. Βέβαια τα webinars, οι διαδικτυακές συζητήσεις και οι διαφόρου είδους προβολές έδωσαν και πήραν. Μία πολύ αξιόλογη, σχετικά καινοτόμα και πολύ δύσκολη, λόγω συνθηκών, πρωτοβουλία ήταν αυτή του Συνδέσμου Ελληνικού Οίνου, που μαζί με το WSPC δραστηριοποίησαν τον Κωσταντίνο Λαζαράκη με τα γνωστά υπέροχα βίντεο που διαφημίζουν τον ελληνικό αμπελώνα παγκοσμίως.

 

Πολλοί επαγγελματίες του οινικού χώρου στην Ελλάδα έχουν αντιληφθεί πως η παρούσα κρίση αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία να σταματήσουν, επιτέλους, τα οινοποιεία να λανσάρουν στην αγορά τα λευκά τους κρασιά μόλις αυτά γίνουν, ενίοτε ακόμα και από τον Οκτώβριο. Έχει γίνει καμία συζήτηση σε κλαδικό επίπεδο μήπως φέτος οι Έλληνες οινοποιοί καθυστερήσουν, ομαδικά και συντεταγμένα, το λανσάρισμα της εσοδείας 2020 για τις αρχές του 2021;

Δεν έχω κάποια συγκεκριμένη απάντηση. Όλοι μας ξέρουμε το ζήτημα, όλοι μας το κουβεντιάζουμε, ευτυχώς η πρωτοβουλία Save Vintage 2019 μας ενεργοποίησε όλους και μέχρι στιγμής αποτελεί τη μοναδική πρωτοβουλία γύρω από την οποία έχουμε συνταχθεί, τουλάχιστον εμείς, τα οινοποιεία του Συνδέσμου Ελληνικού Οίνου. Αναμφισβήτητα η ευκαιρία και η προσαρμογή στην πραγματικότητα της χρονιάς θα αποτελέσει ένα πρώτο βήμα για το μέλλον. Μακάρι να δούμε τα σπουδαία και υψηλής ποιότητας ελληνικά κρασιά, που πρέπει να λανσάρονται αργότερα στην αγορά, να επιτύχουν αυτή την αρμονία.

 

Ποια είναι η προσωπική σας σχέση, ως οινολόγος και οινοποιός με την έννοια της εσοδείας; Θυμάστε όλες τις εσοδείες όπως, ας πούμε, ένας τραγουδοποιός θυμάται τους στίχους των τραγουδιών του και πώς αυτά γεννήθηκαν; Μήπως εκτιμάτε πως η έννοια της εσοδείας είναι υπερεκτιμημένη ή πως είναι, απλώς, ένα εργαλείο προώθησης που στην πραγματικότητα λίγη σημασία έχει; Αξίζει να επενδύσει το ελληνικό κρασί επάνω στην έννοια της εσοδείας στη γενικότερη επικοινωνία του;

Δε νομίζω να υπάρχει οινοποιός στον πλανήτη που να μην είναι απόλυτα δεμένος με την έννοια της εσοδείας· οι οινοποιοί είναι τύποι αφιερωμένοι στο αμπέλι, στο κρασί και στις κλιματικές συνθήκες κάθε σοδειάς. Για εμάς, η έννοια της εσοδείας δεν είναι θεωρητική. Το μυαλό μας έχει χαρακιές μνήμης από κάθε σοδειά! Ξέρουμε τα καλά, τα στραβά, τα μοναδικά και τα περίεργα κάθε χρονιάς. Είμαστε στιγματισμένοι από τις εσοδείες μας! Και ναι, λιγότερο ή περισσότερο ―και όσο περνούν τα χρόνια περισσότερο―, χρησιμοποιούμε την εσοδεία ως εργαλείο προώθησης σε παγκόσμιο επίπεδο. Εξάλλου, δεν μπορούμε να κάνουμε αλλιώς· είναι ένα παγκόσμιο εργαλείο και οι καταναλωτές έχουν μάθει να ψάχνουν την καλή χρονιά σε ό,τι αφορά τους οίνους υψηλής ποιότητας. Μας δίδαξε πρώτη η Γαλλία, ακολούθησε όλος ο πλανήτης και, ναι, σε αυτό το εργαλείο ποντάρει πολύ και το ελληνικό κρασί, το οποίο σίγουρα αξίζει να επενδύσει ακόμα περισσότερο επάνω στις εξαιρετικές εσοδείες του.