ΟΙΝΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

Λακωνία: Λίγο κρασί, πολλή θάλασσα και... καλό φαγητό (μέρος 2ο)

  03/09/2020

του Αργύρη Καλλιανιώτη

 

Kiparissi.jpgΤο περίφημο ΚυπαρίσσιΜε τα πάντα καλά σχεδιασμένα επί χάρτου (Λακωνία: Λίγο κρασί, πολλή θάλασσα και καλό φαγητό – μέρος 1ο), αρχικός προορισμός στη Λακωνία ήταν το μοναδικής ομορφιάς Κυπαρίσσι και η παραλία του. Φτάνεις, τελικά, μετά από αρκετά χιλιόμετρα ορεινών στροφών.

Ωστόσο, το βουνίσιο τοπίο εξαιρετικής ομορφιάς αποζημιώνει και οι ευωδιές επιβάλουν κλιματισμό στο off και ανοιχτά παράθυρα αυτοκινήτου. Όσα ακούγονται για το Κυπαρίσσι από τους επισκέπτες του και λίγα είναι. Η ομορφιά του απαράμιλλη και η εικόνα της βασικής παραλίας του, Μεγάλη Άμμος, εκπληκτική: γαλανά, κρυστάλλινα νερά με σιελ αποχρώσεις, λευκά βότσαλα, θέα προς μεγάλα πέτρινα κτήρια και το ύψωμα πάνω από αυτά, με βλάστηση που θυμίζει κεντρικής Ιταλίας.

Τέλειο για επίσκεψη και μπάνιο, αλλά για πολυήμερη διαμονή προτείνεται μόνο με στόχο τη συγγραφή βιβλίου, τη σύνθεση μουσικής ή αγκαλιά με πρόσφατο έρωτα, παίρνοντας μαζί αρκετές φιάλες κρασί!

Fokiano.jpgΗ παραλία Φωκιανό

 

Λοξοκοιτάζοντας προς Αρκαδία

Ο έρωτας με το Κυπαρίσσι οδηγήθηκε γρήγορα σε απιστία: η Λακωνία εγκαταλείφθηκε και προσεγγίστηκε η Αρκαδία (Νότια Κυνουρία) προς το βορρά, για διαμονή στον Τυρό και πρωτίστως για τις παραλίες της περιοχής. Πρώτη εξ αυτών το Φωκιανό, προς το Μυρτώο πέλαγος. Θέλει κι αυτή την ορεινή διαδρομή της, αλλά με λιγότερες στροφές. Φτάνοντας, βλέπεις ανοιχτόχρωμα βότσαλα να υψώνονται και να κρύβουν σχεδόν τη θάλασσα. Μετά από μόλις μερικά βήματα αντικρίζεις το μεγαλείο μιας ευμεγέθους ημικυκλικής παραλίας με τριχρωμία νερών και χαμηλή βλάστηση στα μετόπισθεν.

 

 

 

Kissakas.jpgΠαραλία ΚίσσακαΕπόμενος στόχος μια ακόμα πιο άγρια παραλία, ο Κίσακας, βορειότερα, προς Τυρό. Αν θες, κατεβαίνεις Σαμπατική (1 χλμ από τον κεντρικό δρόμο), ένα γραφικό λιμανάκι με παραλία και συνεχίζεις προς Κίσακα. Είναι, ουσιαστικά, απέναντι από τις Σπέτσες, που μπορείς άλλωστε να πας μονοήμερη κρουαζιέρα, μαζί με Ύδρα, ξεκινώντας από Τυρό ή Άστρος Κυνουρίας. Στην καταγάλανη θάλασσα του Κίσακα φτάνεις κατεβαίνοντας δύσκολο αλλά σύντομο χωματόδρομο που δεν απαιτεί 4Χ4. Απαιτεί, όμως, λίγο περπάτημα στο τέλος του, για να αντικρίσεις μια άγρια και βραχώδη στα άκρα της παραλία. Τα κυπαρίσσια του πράσινου λόφου που κατέβηκες συναντούν τα γκρι βότσαλα της παραλίας, δυο βήματα πριν τη θάλασσα. Λες και όλα φτιάχτηκαν να σε απομονώσουν από έγνοιες, σκέψεις και ιούς.

Οι παραλίες αυτής της πλευράς της Αρκαδίας που αξίζουν επίσκεψη είναι ακόμα αρκετές. Ενδεικτικά αναφέρεται η Λιγεριά ή Λιγαριά, που πας μόνο κατεβαίνοντας μονοπάτι του λόφου πάνω από τη θάλασσα (λίγη ώρα κατάβασης και τουλάχιστον τριπλάσιος χρόνος ανάβασης). Αφήνεις το αυτοκίνητο κοντά στους ανεμόμυλους που φαίνονται στο δρόμο προς Τυρό και κοντά σε αυτόν, που φτάνεις πια και παραλιακά. Στον Τυρό μπορείς να περπατήσεις στη στενή παραλία, να θαυμάσεις τον αιωνόβιο πλάτανο δίπλα στη θάλασσα, να γευτείς κλασικούς καλοκαιρινούς λουκουμάδες σε τραπεζάκια πάνω στα βότσαλα, κοντά στο όμορφο λιμανάκι και να κάνεις μπάνιο στην αρκετά όμορφη και γαλαζοπράσινη παραλία Τηγάνι.

Δικαιολογώντας οινοτουριστικά την απιστία στη Λακωνία (ως συνέχεια της φράσης «δεν είναι αυτό που νομίζεις...») μπορείς να φτάσεις στο Άστρος Κυνουρίας (μισή ώρα ακόμα προς Βορρά). Ενδιαφέρουσες παραλίες έχει και προς τα κει (π.χ. Κρυονέρι). Μετά από σουλάτσο στον πεζόδρομο και στην παραλία του Άστρους φεύγεις για Κτήμα Τσέλεπου. Απέχει μόνο μισή ώρα δυτικά, προς το βουνό (Ε.Ο. Τρίπολης – Παραλίου Άστρους, Ε.Ο. Αγιωργίτικων – Παρθενίου Αναλήψεως, Ε.Ο. Κάτω Δολιανών, Ε.Ο. Αγ. Σοφίας – Ελαιοχωρίου και στη διασταύρωση προς Ρίζες, δεξιά, το δρόμο αριστερά, Ε.Ο. Τρίπολης – Παραλίου Άστρους, προς Άνω Δολιανά).

 

Leonidio.jpgΌμορφα κτήρια στο ΛεωνίδιοΤο ατμοσφαιρικό Λεωνίδιο

Για να ολοκληρωθεί μια απιστία χρειάζεται καλό φαγητό (πριν ή μετά): Για αυτό πας Λεωνίδιο, στο εστιατόριο Μητρόπολη, για την επιτομή της θρυλικής ντόπιας τσακώνικης μελιτζάνας (στην περιοχή, η τσακώνικη διάλεκτος αναγράφεται ακόμα και στις ταμπέλες της οδικής σήμανσης).Εδώ, ανάμεσα σε άλλα, η νόστιμη αυτή μελιτζάνα γίνεται «λουκούμι» με κατσικάκι κοκκινιστό ή τηγανίζεται μαεστρικά και νοστιμίζει με σάλτσα φρέσκιας ντομάτας.

Για ψάρια και θαλασσινά πας στην παραθαλάσσια Πλάκα Λεωνιδίου, στην ονομαστή Ταβέρνα του Ψαρά, πλάι στη θάλασσα. Μαρινάρει γαύρο σκορδάτα ή τον τηγανίζει τραγανά, ελευθερώνοντας την εντελώς διαφορετική γεύση που του χαρίζει το Μυρτώο πέλαγος. Φτιάχνει αφράτους κολοκυθοκεφτέδες και μαλακό χταπόδι ξυδάτο, ενώ κάνει το γάμο γαρίδας με κριθαράκι αξέχαστο, με κουμπάρα μια αναζωογονητικά ξινούτσικη σάλτσα φρέσκιας ντομάτας.

Εκτός φαγητού, αξιοσημείωτη είναι η ατμόσφαιρα και το χρώμα αρκετών παλιακών σημείων του Λεωνιδίου, με τις κεραμοσκεπές, τα χωρίς αυτοκίνητα από κάποια ώρα δρομάκια και τα αρχοντικά του, έτσι όπως αγκαλιάζεται από κοκκινοπούς ορεινούς όγκους, σήμα κατατεθέν της πόλης. Τους μισείς γιατί σε πνίγουν ή τους αγαπάς γιατί τους βρίσκεις ατμοσφαιρικούς. Ακόμα και αιωνόβιες ελιές συναντάς μέσα στο Λεωνίδιο, που μαζί με τη γραφική και παραθαλάσσια Πλάκα αξίζουν ποδαράτες βόλτες.

 

PanagiaElaphonissos.jpgΠαραλία ΠαναγιάςΗ εξωτική επιστροφή στη Λακωνία: Ελαφόνησος

Αφού στο ταξίδι η θάλασσα πρωταγωνιστεί, η Λακωνία, είτε αντιληφθεί είτε όχι την απιστία, μόλις σε υποδεχθεί ξανά θα βαλθεί να σε θαμπώσει. Θα επιστρατεύσει το βαρύ παραλιακό πυροβολικό της, την Ελαφόνησο. Για να φτάσεις, όμως, εκεί πρέπει να πας Πούντα, μετά από δρόμο τριών περίπου ωρών από Τυρό, με ωραίες ορεινές διαδρομές, αλλά και στροφές που μπορεί να ενοχλήσουν. Τα φέρι μποτ από Πούντα φεύγουν συνήθως ανά μισή ώρα (προσοχή, σε ώρες και μέρες αιχμής η καθυστέρηση είναι μεγάλη).

Μετά από 8 λεπτά, που κρατά καθαρά η διαδρομή, πατάς Ελαφόνησο. Ανάλογα με τον άνεμο, που μακάρι να μην είναι δυνατός, οι βασικές επιλογές παραλιών είναι δύο: η πασίγνωστη παραλία του Σίμου και αυτή της Παναγιάς (Παναγίτσας), λιγότερο από 5 χλμ από το λιμάνι έκαστη. Ενώνονται δε και μεταξύ τους με μικρότερη απόσταση. Η εικόνα τους παρόμοια: εξωτική, με αμμόλοφους (θίνες) και σμαραγδένια νερά, που όσο λιγοστεύουν στα ρηχά ξανοίγουν στο χρώμα και λίγο πριν τα ρουφήξει η χρυσοκίτρινη άμμος γίνονται εντελώς διάφανα.

Η αλήθεια είναι, βέβαια, πως στην παραλία του Σίμου υπάρχει το σημείο που μια λωρίδα άμμου ενώνει τη μικρή και τη μεγάλη παραλία (Σαρακήνικο). Σαν μικρογραφία της παραλίας Κολώνα στην Κύθνο, αλλά με άλλα χρώματα. Επίσης, οι θίνες και η άμμος διαφέρουν κάπως από αυτές της Παναγίας. Οι πρώτες είναι πιο ψηλές και πιο πολλές, μέχρι που μπορεί και να χαθείς για λίγο ανάμεσά τους και η άμμος πιο ανοιχτόχρωμη, σχεδόν λευκή. Έτσι, το περιβάλλον γίνεται ακόμα πιο εξωτικό.

Pounta.jpgΠαραλία ΠούνταςΩστόσο, η δικαίως περίφημη Ελαφόνησος έχει έναν άξιο ανταγωνιστή-outsider, με πολλά ατού: δεν θέλει φέρι μποτ, άρα δεν έχει ναύλα, ουρές και  χρόνο αναμονής και έχει μάλλον λιγότερο κόσμο, ίσως και λιγότερο αέρα.

Ακούει στο όνομα «Παραλία Πούντας» και βρίσκεται αριστερά στο δρόμο για το ομώνυμο λιμάνι. Λίγο πριν φτάσεις εκεί που παίρνεις το φέρι μποτ για το νησί.

Τα νερά είναι περίπου ίδια όσον αφορά τα χρώματα, οι θίνες παρόμοιες, όπως και η χρυσαφένια άμμος, ενώ ένα «Γ» που κάνει η παραλία την καθιστά ακόμα πιο εξωτική. Αυτό εντείνεται και από μια ανηφορίτσα άμμου εκεί που αρχίζει η θάλασσα στην κορυφή του «Γ».

Εξ αιτίας της, όταν είσαι μέσα στο νερό, βλέπεις την άμμο πιο ψηλά, σαν καρτ-ποστάλ εξωτικής παραλίας. Δεν είναι τυχαίο που η περιοχή ανήκει διοικητικά στην Ελαφόνησο.

Προτείνεται ανεπιφύλακτα και για όσους δεν πείσθηκαν, ιδού ένας λόγος ακόμα: Η βραχονησίδα Παυλοπέτρι, 400μ. από την παραλία της Πόυντας και ένας βυθισμένος οικισμός ορατός με μάσκα, παλαιότερος από 5 χιλιετίες (δείτε σχετικό βίντεο εδώ).

   

Neraida.jpgΗ ταβέρνα-αποκάλυψη ΝεράιδαΔύο must λακωνικοί χώροι εστίασης

Ανεπιφύλακτα, για διαφορετικούς λόγους ο καθένας, προτείνονται και δύο χώροι εστίασης στη Νεάπολη, την κοντινή μεγάλη πόλη της περιοχής, που διανυκτερεύεις εάν δεν μείνεις Ελαφόνησο (που είναι μάλλον δεσμευτική για διανυκτερεύσεις). Ένας εντός πόλης και ένας λίγο πιο έξω, στο χωριουδάκι Άγιος Νικόλαος.

Ξεκινώντας από εκεί έχουμε την ταβέρνα Νεράιδα, απέναντι από ρεματιά. Το όνομά της ίσως προήλθε από τα «μαγεμένα» φαγητά της. Κατ’ άλλους, βέβαια, τίποτα μαγικό δεν έχει το να φροντίζεις για τις πρώτες ύλες που χρησιμοποιείς και τον τρόπο που τις χειρίζεσαι και αυτό, ακριβώς, συμβαίνει εδώ. Ζαρζαβατικά, κρέατα, τυριά, αυγά και άλλα προϊόντα έρχονται από το χωριό και τις γύρω περιοχές, ενώ δικές τους είναι και οι παρασκευές ζυμαρικών, ψωμιού και κρασιού (το λευκό –«orange» ουσιαστικά– από αυτόχθονες ζύμες θύμιζε κρασί αντίστοιχου χρώματος του cult οινοποιού Frank Cornelissen που εδρεύει στη Σικελία).

Εκπληκτικό το πιτάρι τσαΐτι, με ντόπιο τυρί και δυόσμο, βατικιώτικα κρεμμύδια στιφάδο που θύμιζαν στη γεύση τσάτνεϊ (δεν είχαν ίχνος ζάχαρης, μας διαβεβαίωσαν), μελιτζάνες με χόντρο (τραχανάς) και ντομάτα, όπως στη σπεσιαλιτέ των Κυθήρων, μια αξιομνημόνευτη, λόγω αρωμάτων, χωριάτικη σαλάτα με ντόπιο τυρί, εξαιρετικοί γεμιστοί κολοκυθοανθοί και βαθιά νόστιμες χειροποίητες χυλοπίτες με τοπικό βούτυρο και τυρί, υπερπαραγωγή. Ένα ξεσηκωτικό ρουστίκ δείπνο το οποίο, δεν αντιληφθήκαμε ακριβώς γιατί, τυχαία δεν περιείχε κρέας.

Έκλεισε δε εντελώς αναπάντεχα με κορμό σοκολάτας τζιαντούγια με πραλίνα και κροκάν φουντουκιού και δύο παγωτά, ένα σοκολάτα και ένα πορτοκάλι με αρμπαρόριζα. Όλα γαλλικής κοπής και από ξεχωριστό, δικό τους, κατάλογο επιδορπίων. Όσο αταίριαστα ακούγονται για το μέρος αυτό, τόσο εξαιρετικά ήταν. Η εξήγηση καταλάγιασε την έκπληξη: ο ένας εκ των δύο συνεταίρων της Νεράιδας, κατόπιν μακράς ενασχόλησης με τη ζαχαροπλαστική, κοσμεί τη Νεάπολη με το ομώνυμο ζαχαροπλαστείο. Άναυδοι και άκρως ικανοποιημένοι προτρέπουμε επίσκεψη αμφότερων των Νεραϊδών, ταβέρνας και ζαχαροπλαστείου.

Ο έτερος χώρος εστίασης, εντός Νεάπολης, πλάι στη θάλασσα, στο μέσο περίπου της παραλιακής περατζάδας, ακούει δικαίως στο όνομα «Ο δάσκαλος στο χταπόδι». Προνομιακή θέση έχουν και άλλα γειτονικά μαγαζιά, αναμφίβολα δίχως τέτοιο ψητό χταπόδι-σεμινάριο. Όταν η πιατελίτσα του άδειασε, αυτή φορούσε μόνο το άρωμα του, χωρίς ίχνος υγρών χταποδιού πάνω της. Το τσαΐτι πολύ καλό και μαστιχωτό, ο ντάκος με ντόπιο τυρί τα έβαζε στα ίσα με 10 κρητικούς, το γαυράκι ήταν ανάλαφρα τηγανισμένο… Το κρασί: χύμα από Σαντορίνη. Μαζί με το εστιατόριο Μόνε Μόνε (σημαίνει «σιγά σιγά»), σε λίγο πιο απόμερο σημείο και με πιο εκλεπτυσμένο στυλ, κατάλογο με διεθνείς κατευθύνσεις και, ευτυχώς, εμφιαλωμένα κρασιά, οι 2+1 αυτοί χώροι εστίασης της Νεάπολης δεν πρέπει να βρεθούν εκτός επίσκεψης τουριστών και οινοτουριστών που φτάνουν ως εκεί.

Όσο για την ίδια τη Νεάπολη, αν το εσωτερικό της δεν συγκινήσει, η παραλιακή οδός της αντέχει μερικές βόλτες ποδαράτα, έτσι που την πεζοδρομούν τα καλοκαιρινά βράδια.

 

Monemvasia.jpgΘέα από ψηλά στη ΜονεμβασιάΌλοι οι δρόμοι οδηγούν Μονεμβασιά

Αντίθετα, η μαγευτική Μονεμβασιά, όσες φορές και να πας, δεν σηκώνει αντιστάσεις. Παρότι υπάρχει πιο σύντομος δρόμος (θα χρειαστεί για την επιστροφή), αν πάρεις την Ε.Ο. Βελιών – Νεαπόλεως προς Αρχάγγελο μπορείς με μικρές παρακάμψεις να δεις, εκτός από αυτό το όμορφο χωριό, την παραθαλάσσια Πλύτρα και τη λιλιπούτια Ελαία (Ελιά). Όλα αξίζουν επίσκεψη για το χρώμα και την παραθαλάσσια γραφικότητά τους, χωρίς ιδιαίτερες μανιάτικες αδρότητες. Από την άλλη μεριά, επιστρέφοντας στην προαναφερόμενη Ε.Ο. οδηγείσαι στις Βελιές, όπου βρίσκεται η πλέον γνωστή οινοποιία της περιοχής, η Οινοποιητική Μονεμβασιάς (Τσιμπίδη). Η γνωριμία με τους άκρως φιλόξενους και ευγενικούς ανθρώπους του, η δοκιμή των όλο και πιο ενδιαφέροντων κρασιών του, της εσοδείας 2019 και όχι μόνο (με πολλές νέες και ιδιαίτερα καλοφτιαγμένες ετικέτες) και βέβαια η αγορά όσων κρασιών επιλεγούν, επιβάλλονται και θα ικανοποιήσουν τον οινοτουρίστα.

Με την κατεύθυνση που κρατήθηκε για φτάσεις στο οινοποιείο και λίγο μετά από αυτό, στην Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής Μονεμβασιάς, πας δεξιά και ακόμα πιο μετά παίρνεις, επίσης προς τα δεξιά, την Ε.Ο. Μονεμβασιάς Κροκεών. Σε βγάζει στο έτερο τουριστικό διαμάντι της Λακωνίας, τη Μονεμβασιά. Η βόλτες στα σοκάκια (πάντα απόγευμα, γιατί η ζέστη είναι συνήθως πολλή το καλοκαίρι), στην κάτω και την άνω πόλη (αξίζουν οι ανηφοριές), τα μαγαζάκια, η θέα από το μπαράκι του ξενοδοχείου Malvasia και το βγάλσιμο στη θάλασσα από το Πορτέλο είναι πάντα must. Μπορείς να τα επαναλάβεις πολλάκις, σαν μωρό που βλέπει συνέχεια την ίδια παιδική ταινία. Οι προτάσεις για φαγητό πολλές, αλλά η κλασική Ματούλα νόστιμη και ασφαλής. Γιατί και καλοφτιαγμένα πιάτα έχει και κάποια ντόπια προτείνει. Αν είσαι τυχερός βλέπεις και κατακόκκινο το φεγγάρι να ανατέλλει μέσα από τη θάλασσα, τεράστιο, πλάι στην αυλή της ταβέρνας. Τι άλλο θες, εμφιαλωμένα κρασιά; Έχει (και τοπικά) και εάν τυχαία δεις τα ενδότερα, συντηρεί τις φιάλες πλαγίως. Εύκολος γυρισμός στη Νεάπολη σε 40 λεπτά, από άλλο δρόμο, την Ε.Ο. Μονεμβασιάς – Νεάπολης, με μπόλικα σημεία όμορφης θέας στον κόλπο Επιδαύρου λιμηράς (ο βράχος της Μονεμβασιάς συχνά εντός κάδρου).

 

Elaia.jpgΤο χωριό-μινιατούρα Ελαία

 

 

 

Επιστροφή μέσω Γυθείου

Αρχάγγελο, Πλύτρα και Ελαία (Ελιά) γίνεται να πας και φεύγοντας προς Αθήνα ή Γύθειο, εάν είναι και αυτό στο πρόγραμμα (και γιατί όχι;) Γλιτώνεις, έτσι, τις παρακάμψεις της προηγούμενης διαδρομής με το οινοποιείο. Σε κάθε περίπτωση, περνάς από την εύφορη κοιλάδα του Ευρώτα και φτάνοντας το χωριό Έλος, πριν τη Σκάλα, κάνεις μια σύντομη παράκαμψη ανατολικά (Ε.Ο. Μονεμβασιάς Κροκεών). Σε πάει προς Βλαχιώτη, για επίσκεψη στην μόλις πεντάχρονη Lacovino, για μακρά ξενάγηση, δοκιμή και αγορά των προσεγμένων κρασιών των οικογενειών Δημητρίου – Φαραντάτου.

 

 

 

GithioKrasia.jpgO!Live Γυθείου με πολλά κρασιάΕπιστρέφοντας προς Σκάλα, ο δρόμος για το Γύθειο είναι εύκολος. Όσες φορές και να ’χεις πάει Γύθειο αξίζει άλλη μία. Για βόλτα στην παραλιακή μέχρι το φάρο, περπάτημα στην παλιά πόλη, για μπάνιο σε μια πολύ καλή κοντινή παραλία, το Μαυροβούνι, για ψαράκια και θαλασσινά πλάι στη θάλασσα (π.χ. στο 90 Μοίρες ή για πιο κυριλέ, στο Saga). Αν θες και καλή λίστα κρασιών, όχι μόνο τοπικών, πας στο O! Live. Έχει διεθνείς γευστικές τάσεις και δίνει έμφαση στο κρέας. Από το Γύθειο δεν φεύγεις χωρίς τα εξαιρετικά ζυμαρικά με αυγά και γάλα και τον τέλειο τραχανά με προζύμι, ακόμα και ολικής άλεσης, της Μανιατοπούλας (οδός Ερμού). Είναι αστείο που ακόμα και το ονοματεπώνυμό της παραπέμπει από μόνο του σε σιτηρά και άλευρα (Δήμητρα Μυλωνάκου), ενώ οι μυρωδιές του εργαστηρίου σε ξεσηκώνουν. Σε κάνουν να θες να τα σηκώσεις όλα και καλά θα κάνεις να το πράξεις. Έτσι κι αλλιώς αργούν να λήξουν. Αν δεν το κάνεις το μετανιώνεις μαγειρεύοντας το πρώτο πιάτο.

Τέλος, παίρνοντας το γυρισμό για Αθήνα (Ε.Ο. Σπάρτης – Γυθείου), λίγο μετά τα Χάνια Βασιλακίου, το Κτήμα Θεοδωρακάκου αποτελεί τον τελευταίο οινικό σταθμό της Λακωνίας (στο Δαφνί), σύμφωνα, τουλάχιστον, με τις επίσημες προτάσεις του ιστότοπου των Δρόμων του Κρασιού Πελοποννήσου (άλλωστε, πράγματι, τα προαναφερόμενα είναι τα πιο γνωστά οινοποιεία της Λακωνίας, δηλαδή αυτά με την πιο έντονη παρουσία και εκτός περιοχής). Φυσικά, εδώ πηγαίνεις και ως διάλειμμα της διαμονής σου στο Γύθειο, εάν διανυκτερεύσεις εκεί. Οι αξιαγάπητοι άνθρωποι της εν λόγω οινοποιίας αγαπούν την τέχνη, ενώ ο πέτρινος πύργος μανιάτικης αισθητικής είναι ό,τι πρέπει για μια τελευταία επαφή με τη Λακωνική Μάνη.

Ίσως είναι το πιο τυχερό οινοποιείο του οδοιπορικού, γιατί όσα από τα κρασιά του αγοραστούν θα μείνουν για την Αθήνα. Αν και ο έξυπνος οινοτουρίστας προγραμματίζει τι θα πιει κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του (στους χώρους εστίασης που δεν έχουν εμφιαλωμένο κρασί, στις παραλίες, στα καταλύματα και αλλού, πάντα λελογισμένα, με μέτρο και ελάχιστα όταν θα οδηγήσει). Διότι έτσι θα του μείνουν από παντού κρασιά-οινικές αναμνήσεις και για το σπίτι. Για τους φανατικούς του οινοτουρισμού, που δεν τους έφτασαν τα οινοποιεία, πολύ μικρή παράκαμψη από το δρόμο της επιστροφής, πριν φτάσουν στη Νεστάνη, θα τους οδηγήσει σε άλλα δύο, όπως προκύπτει εδώ, πάλι από τον επίσημο ιστότοπο των Δρόμων του Κρασιού της Πελοποννήσου. Θα φρεσκάρουν, έτσι, στη μνήμη την απιστία στη Λακωνία, αφού πρόκειται για τα αρκαδικά Οινοποιία Τρουπή και Κτήμα Σπυρόπουλου, που μαζί με το Κτήμα Τσέλεπου συμπληρώνουν τις προτάσεις επισκέψιμων οινοποιείων του προαναφερόμενου ιστότοπου για την Αρκαδία.