ΟΙΝΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

Η Μαντίνεια του cyclingforwine (μέρος 1ο)

  09/09/2020

του Θέμου Νικολετόπουλου

 

VinesMantinia.jpg

 

Για οινοτουριστική επίσκεψη στη Μαντίνεια θα χρειαστείτε τουλάχιστον δύο ημέρες εάν θέλετε να τα δείτε όλα και κυρίως για να τα δοκιμάσετε όλα. Αν έχετε μόνο μία ημέρα, τότε  καλύτερα να διαλέξτε μία από τις δύο ευρύτερες περιοχές: της Μαντινείας (μέρος 1ο) ή της Τεγέας (μέρος 2ο). Το καλύτερο είναι να πάτε Παρασκευή με Κυριακή, με διαμονή στα Άνω Δολιανά που είναι πανέμορφα.

Κορυφαία ελληνική ποικιλία αμπέλου, το ερυθρωπό μοσχοφίλερο είναι για τη Μαντίνεια ό,τι το αγιωργίτικο για τη Νεμέα και το 2019 ήταν η χρονιά που την επαναπροσδιόρισε, καθώς τα σταφύλια ωρίμασαν καλύτερα από κάθε άλλη φορά.

Σε αυτό, το 1ο μέρος του κειμένου για την οινοτουριστική Μαντίνεια, παρουσιάζεται η ευρύτερη περιοχή από την αρχαία Μαντίνεια ως την Τρίπολη, με τα Κτήματα Σπυρόπουλου και Καλόγρη, το Οινοποιείο Τρουπή και τη Boutari. Η περιοχή που θα παρουσιαστεί στο 2ο μέρος προσφέρεται περισσότερο ποδηλατικά. Αφορά τη λεκάνη με τους αμπελώνες στο Ζευγολατιό, στα Αγιωργίτικα, στα Λιθοβούνια, στη Τεγέα, στο Γαρέα, στη Ψιλή Βρύση και στις Ρίζες, με το Οινοποιείο Μορόπουλου, την Οινοποιία Μποσινάκη και το Κτήμα Τσέλεπου.

Το οροπέδιο της Μαντινείας ήταν για τους φιλέλληνες του 18ου και του 19ου αιώνα η πηγή του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού (of famous Arcady you are!) πριν την κλασσική εποχή. Οι ντόπιοι υπερθεματίζουν υποστηρίζοντας πως ανακάλυψαν την Αμερική πριν τον Κολόμβο και το Αφγανιστάν πριν τον Μεγαλέξανδρο. Παρ’ όλα αυτά, το εξαιρετικό διαδραστικό αρχαιολογικό Μουσείο της Τεγέας βάζει τα πράγματα στη θέση τους με σαφήνεια και απλότητα και σίγουρα αξίζει ένα δίωρο από το χρόνο σας.

 

Από Αρχαία Μαντίνεια έως Τρίπολη

Ερχόμενοι από Αθήνα και βγαίνοντας από την τελευταία σήραγγα, δεξιά σας είναι η Αρχαία Μαντίνεια. Μπορούμε να αρχίσουμε από εκεί, οπότε πριν ακόμα φτάσετε στην Τρίπολη βγαίνετε στην έξοδο για Βυτίνα. Μετά από περίπου 5 χλμ. στρίβετε δεξιά στη διασταύρωση για Αρτεμίσιο και γρήγορα θα βρείτε αριστερά σας την Αγία Φωτεινή. Δείχνει να είναι φτιαγμένη από μάρμαρα αρχαίων ναών, αλλά είναι νεόκοπη. Φτιαγμένη ως έργο ζωής από τον αρχιτέκτονα Κ. Παπαθεοδώρου την δεκαετία του '70, έχει αισθητική που κυμαίνεται από το αριστούργημα ως την κακογουστιά (αποφασίστε ιδίοις όμμασι).

AgiaFotini.jpg

 

Λίγο πιο κάτω είναι το οινοποιείο του Κτήματος Σπυρόπουλος, από τους πρωτεργάτες της περιοχής, με σοβαρή παρουσία στον οινικό κόσμο. Αριστερά σας θα δείτε τον πέτρινο πύργο-σήμα κατατεθέν του κτήματος. Εκτός από την κλασική Κτήμα Σπυρόπουλος Μαντίνεια, έχει και την Αστάλα, που περιέχει ελάχιστο σαρντονέ με σοβινιόν μπλάν και περνάει και λίγο βαρέλι· το σύνολο αυτό κάνει τη διαφορά: είναι ένα όμορφο, αέρινο και φίνο κρασί. Προσπερνάμε το ροζέ Μελιαστό για το οποίο ξέρω ότι έχετε μία γλυκόπιοτη αδυναμία και θυμίζω τα δύο ωραιότατα αφρώδη του Κτήματος από μοσχοφίλερο: το λευκό Ωδή Πανός Μαντίνεια και το Ωδή Πανός Ροζέ, που πρωτοεμφανίστηκε όταν ακόμα σπάνιζαν τα ροζέ κρασιά από μοσχοφίλερο. Τα ερυθρά κρασιά του κτήματος είναι ένα single vineyard Syrah, το Πορφυρός (χαρμάνι από αγιωργίτικο, καμπερνέ σοβινιόν και μερλό), δύο Νεμέες (Κτήμα Σπυρόπουλος Νεμέα και Κτήμα Σπυρόπουλος Νεμέα 20 μήνες Βαρέλι) που συνεπικουρούνται από τις πιο οικονομικές σειρές Φρουροί και Ορεινό.

Συνεχίζοντας ευθεία προσπερνάτε το Αρτεμίσιο και είτε συνεχίζετε για το χάνι της Κανδήλας για άπαιχτα παϊδάκια και μαγειρευτά, είτε στρίβετε αριστερά για Λεβίδι, όπου θα απολαύσετε γουρουνόπουλο σούβλας κάθε Σαββατόβραδο. Περάστε όμως νωρίς γιατί τελειώνει γρήγορα.

 

Μια παρένθεση

Το 2014, μετά την εμφάνιση των πρώτων ελληνικών ανοιχτόχρωμων ροζέ οίνων, λόγω της μόδας αυτών της Προβηγκίας και την παρουσία του κρασιού του Petite Fleur (Οινοποιία Παρπαρούση) το 2011 από ερυθρωπό (gris) σιδερίτη, έγραψα ένα άρθρο παροτρύνοντας τους οινοποιούς μας να δημιουργήσουν τη μόδα των πραγματικών ροζέ. Από gris ποικιλίες, όπως το μοσχοφίλερο και ο σιδερίτης, σε αντίθεση με τα άλλα, που πρακτικά είναι κρασιά που δεν τα άφηναν να γίνουν κόκκινα. Σήμερα θα πρότεινα, πέραν της καθιερωμένης Μαντινείας, οι υπόλοιπες οινοποιήσεις να ονομάζονται Gris de Gris, Rosé de Gris και Rouge de Gris, ανάλογα με την απόχρωση, εφ’ όσον gris σημαίνει ερυθρωπός.

 

Οινοποιίες με ανησυχίες

Επιστρέφοντας προς Τρίπολη θα συναντήσετε το χωριό Κάψια, όπου και το επισκέψιμο πέτρινο οινοποιείο του ιδιαίτερα φιλόξενου Βαγγέλη Καλόγρη, πρωτοπόρου στην περιοχή για οινοποιήσεις με γηγενείς ζύμες. Τα κρασιά είναι σαφώς ρουστίκ και ιδιαίτερα. Εδώ υπάρχει δυνατότητα και για παϊδάκια στου Τσιώλη, ενώ αν σας αρέσουν τα σπήλαια και δεν έχετε επισκεφθεί  του Κάψια, να η ευκαιρία.

Πολύ κοντά προς Τρίπολη, το Οινοποιείο Τρουπή, ολοκληρωμένο και πλέον επίσημα επισκέψιμο, σας περιμένει να ανακαλύψετε τα ιδιαίτερα κρασιά του. Ανήσυχοι οινοποιοί, ψάχνονται πολύ, τόσο στις συμβατικές οινοποιήσεις, όσο και σε αυτές με γηγενείς ζύμες και ελάχιστα θειώδη, με ζυμώσεις και ωριμάσεις σε τσιμεντένιες δεξαμενές και βαρέλια, εκτός των κλασικών δεξαμενών. Έχουν 5 μοσχοφίλερα: Τομή Μαντίνεια, κοφτερή, ξυραφένια και ανάλαφρη, εντελώς διαφορετική από τις άλλες στην έκφραση των λεμονανθών. Τομή Ροζέ, επίσης κοφτερό και ανάλαφρο, τριανταφυλλένιο κρασί με νύξεις πετροκέρασου. Hoof & Lur (οπλή και αυλός του Θεού Πάνα): η διαφορετική οινοποίηση που προανέφερα, με μόνο δικές του ζύμες, μακρά παραμονή με τις οινολάσπες και χωρίς φιλτράρισμα. Του 2019 έχει έντονο χρώμα χαλκού, από την μερική εκχύλιση. Λόγω της πολύ καλής εσοδείας διαθέτει αρώματα τριαντάφυλλου και μοσχολέμονου και γεύση από ροζ γκρέιπφρουτ, μοσχολέμονο και ξύσμα κουμκουάτ. To Εκατό (από τις 100! μέρες εκχύλισης) είναι ένα έντονο ροζέ με διάφανα ανοιχτό βυσσινί χρώμα, σαν κοκκινέλι ―αν το θυμάστε. Μυρίζει ρόδι, πιπερόριζα, ξύσματα κίτρινων εσπεριδοειδών και κουμκουάτ. Έχει λεπτές τανίνες με χαρακτηριστική τραχύτητα. Δύο τροχιοδεικτικά κρασιά στην αναζήτηση των δυνατοτήτων της ποικιλίας σε ερυθρωπή εκδοχή. Τέλος, το Route Gris, προέρχεται και πάλι από πολύπλοκη οινοποίηση και ωρίμαση, αλλά λιγότερη εκχύλιση και έχει εντελώς διαφορετικό στυλ. Παρεμπιπτόντως, αυτή περίπου είναι η απόχρωση για τα λεγόμενα γκρι κρασιά, αν και αυτά στη Γαλλία συνήθως προέρχονται από ερυθρές ποικιλίες. Το κρασί διαθέτει ξυραφένια οξύτητα, αλλά και ορυκτότητα και ανάγλυφη γεύση. Το Οινοποιείο Τρουπή βγάζει και την άριστη οικονομική σειρά Φτέρη, λευκό, ροζέ σε χαρμάνι με αγιωργίτικο και ερυθρό (100% αγιωργίτικο), καθώς και ερυθρό Route 111, από αγιωργίτικο – μαυροδάφνη (2018), εμπνευσμένο από τον ομώνυμο πανέμορφο δρόμο που συνδέει την Αρκαδία με την Ηλεία.

 MantiniaBikes.jpg

 

Συνάντηση με την ιστορία

Στον παράλληλο δρόμο, στα 50 μέτρα, υπάρχει και η συνέχεια του πρώτου οινοποιείου της περιοχής, του Καμπά, νυν Μπουτάρη. Ο Καμπάς είχε πρώτος οινοποιήσει Μαντίνεια, νομίζω σε φιάλη Αλσατίας, πριν τα μέσα του προηγούμενου αιώνα. Αν δεν απατώμαι είχε κατορθώσει και την πρώτη οινοποίηση αφρώδους από την ποικιλία. Από Boutari, λοιπόν, πέραν του κλασικού Μοσχοφίλερο Μπουτάρη, κρατήστε το Οροπέδιο, από τον παλαιό αμπελώνα Καμπά. Είναι πολύ κομψό και φίνο, αέρινο και φευγάτο, άλλη μία εξαιρετική έκφραση της ποικιλίας. Ένα ακόμα κρασί από μοσχοφίλερο είναι το Μοσχοφίλερο Μπουτάρη Οινοποίηση χωρίς θειώδη, πιο αυστηρό και τραγανό. Τα κρασιά Φαιά Γη, Μοσχοφίλερο Μπουτάρη Cuvée Special και Μοσχοφίλερο Μπουτάρη Orange συμπληρώνουν τη μέχρι στιγμής παλέτα Μπουτάρη στην περιοχή. Φανερώνουν δε πόση σημασία δίνει η μεγάλη αυτή οινοποιία στο μοσχοφίλερο και στη Μαντίνεια.

Για την ιστορία (στην κυριολεξία) ακριβώς σ’ αυτό το σημείο, στη μύτη του Μύτικα, είχε στρατοπεδεύσει το 362 π.Χ. ο συνασπισμός Αθηναίων και Σπαρτιατών, ενώ λίγο νοτιότερα, προς το Ζευγολατιό και το χωριό Πέλαγος, βρισκόταν ο συνασπισμός της Θήβας. Μιλάμε για τη μάχη της Μαντινείας, που με ένα κρυφό (δεν φαινόταν από τη θέση των αντιπάλων) στρατηγικό ελιγμό πλευροκόπησης από τον Επαμεινώνδα έληξε με τυπική νίκη των Θηβαίων, αλλά και απώλεια του ιδίου. Μαζί με την απώλεια του Πελοπίδα ένα χρόνο πριν, σήμανε το τέλος της ηγεμονίας της Θήβας.

Για την πείνα (επίσης στην κυριολεξία), στην Τρίπολη τρώτε στη Δεξαμενή ή στην Πεινακοθήκη (η ορθογραφία λογοπαιγνίου είναι ακριβής).

 

Τέλος 1ου μέρους